Przeglądasz wersję mobilną portalu. Chcesz wrócić do desktopowej? Kliknij tutaj
DZISIAJ JEST
07   KWIETNIA   2020 r.
Św. Jana Chrzciciela de la Salle
Św. Jana Chrzciciela de la Salle
Imieniny obchodzą:
Donat, Herman, Klara, Rufin
 
Polonia Christiana nr 7       Korzenie polskości
Jacek Kowalski

Pochwała polskiego gotyku

Pochwała polskiego gotyku

Pisząc artykuł o polskim gotyku, i to jeszcze do działu Korzenie polskości, winienem się wpierw dobrze zastanowić, zastanowić podwójnie – i zastrzec! Czyż bowiem coś takiego jak „gotyk polski” w ogóle istnieje? Ba, a czyż w ogóle istnieje coś takiego jak „gotyk”? Odpowiedź na te pytania musi brzmieć podobnie jak tytuł rozprawy Abelarda poświęconej problemowi zgodności bądź niezgodności teologicznych autorytetów: sic et non. Polski gotyk istnieje jak najbardziej i do korzeni polskości należy, choć w pewnym sensie może… właśnie nie istnieje… Zacznijmy jednak od początku.
Sam termin „gotyk” rozumiany był kiedyś bardzo negatywnie. Oznaczać miał prymitywną sztukę tworzoną przez barbarzyńców, owych „Gotów”, którzy zniszczyli klasyczną kulturę rzymską i sprowadzili na Europę klęski „ciemnego średniowiecza”. Ale ludzie renesansu, którzy używali tego terminu w tym właśnie sensie, nie chcieli pamiętać, że średniowiecze to tysiąc lat, podczas których bynajmniej nie wszystko było ciemne. Po czasie dopiero, w początku wieku XIX, słowo „gotyk” zaczęło fascynować pozytywnie i oznaczać coś zupełnie innego: bardzo określony, następujący po romanizmie styl w architekturze, używający łuku ostrego i specjalnych sklepień „żebrowych”, styl, który począł się w XII‑XIII wieku i wydał piękne, strzeliste katedry. Zarazem miał to być styl epoki bohaterskiej, rycerskiej i chrześcijańskiej. Europejski romantyzm kupił to pojęcie gotyku z całym dobrodziejstwem inwentarza, uważając ów styl za ogólnoeuropejski. Ale zaraz potem Niemcy, jako spadkobiercy „Gotów”, zapragnęli go zawłaszczyć. Niestety, szybko musieli przyjąć do wiadomości, że gotyk powstał we Francji i że to styl par excellence francuski: bo pierwszym gotyckim kościołem była opacka świątynia św. Dionizego (Saint-Denis) pod Paryżem, nekropolia francuskich królów, a najdoskonalsze, „klasyczne” katedry gotyckie stanęły w Chartres, Reims i Amiens. Ta wiedza przyszła wraz z postępem badań nad średniowieczną architekturą.

Powyższy tekst jest tylko FRAGMENTEM artykułu opublikowanego w magazynie "Polonia Christiana".

zamów e-wydanie   zamów wydanie papierowe
 
 
 
 
 
 
drukuj