Przeglądasz wersję mobilną portalu. Chcesz wrócić do desktopowej? Kliknij tutaj
DZISIAJ JEST
WTOREK 11 SIERPNIA
Św. Klary, dziewicy
Św. Zuzanny, męczennicy
Św. Klary, dziewicy
Św. Zuzanny, męczennicy
NMP Świętolipskiej
Imieniny obchodzą:
Klara, Zuzanna, Filomena
 

Wzrost liczby ludności – błogosławieństwo, nie przekleństwo

Data publikacji: 2018-09-24 06:00
Data aktualizacji: 2019-02-14 15:33:00
OPINIE
fot. pixabay.com

Wzrost liczby ludności przeszkadza ideologom zrównoważonego rozwoju. Czołowy postulat wielu z nich brzmi zatem: depopulacja! Argumenty, jakoby wzrost ludności prowadził do żywnościowej, gospodarczej czy ekologicznej katastrofy wysuwane są od dawna. Jednak historia już obaliła większość z nich, a ekonomiści traktują je sceptycznie. Niektórzy podkreślają jasno – wzrost ludności to dla rozwoju ekonomicznego błogosławieństwo, nie przekleństwo.  

 

Choć czołowym problemem Polski jest zbyt niski wzrost demograficzny, to w naszym kraju również pojawiają się argumenty przeciwników wzrostu demograficznego. Andrzej Prajsnar na portalu forsal.pl [07.08] stwierdził na przykład, że „dane Population Matters dla Polski wskazują, że optymalna ekologicznie populacja naszego kraju wynosi około 18 mln mieszkańców. Ta liczba zakłada obecny poziom konsumpcji oraz technologii, samowystarczalność kraju w zakresie wykorzystania odnawialnych zasobów przyrodniczych i możliwość ich pełnego odtworzenia”.

 

Choć autor zastrzegł, że nie postuluje depopulacji, to jego słowa budzą obawę. Wpisują się bowiem w znacznie szerszy trend zrównoważonego rozwoju. Ideologia ta opiera się w znacznej mierze na przekonaniu o szkodliwości wzrostu populacji. Im więcej ludzi, tym większe zużycie zasobów, zniszczenie środowiska i bieda dla samej ludności – przekonują zwolennicy ograniczenia liczby ludności.

 

Jednym z pierwszych wyrazicieli tych poglądów był Thomas Malthus (1766-1834). Walnie przyczynił się on do określenia ekonomii mianem „ponurej nauki”. Stwierdził bowiem, że wzrost żywności w tempie arytmetycznym nie nadąży za znacznie szybszym, geometrycznym wzrostem populacji. W związku z tym wieszczył masowy głód. 

 

Niespełniona przepowiednia

Tempo wzrostu ludności za życia Thomasa Malthusa, a przede wszystkim po jego śmierci, istotnie znacznie przyspieszyło. W prehistorii, starożytności, średniowieczu i wczesnej nowożytności tempo wzrostu populacji było bardzo niskie. 5000 lat przed Chrystusem na całym świecie żyło 5 milionów ludzi, a w roku 600 po Chrystusie – 200 milionów. W 1000 roku zaludnienie wzrosło do 275 milionów, w 1500 roku 450 milionów. U progu rewolucji przemysłowej w 1760 roku liczba ta wynosiła 770 milionów, a w 1900 roku już 1 miliard 600 milionów. Obecnie zaś po Ziemi stąpa aż 7,6 miliarda ludzi.

 

Ogromny wzrost, jaki dokonał się od początku rewolucji przemysłowej, nie doprowadził do gwałtownego zwiększenia zagrożenia głodem w porównaniu do świata sprzed uprzemysłowienia. W krajach Zachodu szedł wręcz w parze z wyeliminowaniem tej plagi. W Irlandii na przykład ostatnia klęska głodowa przypadła na lata 40. XIX wieku.

 

Wszystko dzięki zwiększeniu wydajności rolnictwa. Innowacje takie jak pestycydy, środki owadobójcze, urządzenia mechaniczne, techniki irygacyjne et cetera pozwoliły zwiększyć produkcję bez zwiększania ilości ziemi uprawnej. Jak zauważa Ronald Demos Lee [econlib.org] o ile w społeczeństwach przedprzemysłowych w rolnictwie pracowało około 80 procent ludności, o tyle w dzisiejszych krajach rozwiniętych jest to około 5 procent. Historycy gospodarczy zwracają także uwagę, że ceny żywności w nowoczesnym świecie nie wzrosły, lecz zanotowano nawet ich spadek.

Należy oczywiście zauważyć, że ludzi w Trzecim Świecie wciąż cierpią z braku pożywienia. Jednak wynika to nie tyle z przeludnienia, ile z ubóstwa i nieproporcjonalnej nierówności dochodów. Jeśli Thomas Malthus był prorokiem, to prorokiem fałszywym.

 

Utrata kapitału ?

Gdy jednak ekonomiści zdali sobie sprawę, że wzrost liczby ludności nie prowadzi nieuchronnie do głodu, pojawił się nowy straszak. W latach 40. i 50. XX wieku zaczęli argumentować, że wzrost liczby dzieci ograniczy oszczędności rodzin, co zmniejszy zasób kapitału. Tymczasem potrzeby inwestycyjne staną się coraz większe. Zabraknie więc – argumentowano – funduszy na budowę szkół, domów i innej infrastruktury.

 

Tymczasem, jak okazało się w kolejnych dziesięcioleciach, również te obawy były przesadzone. Spadek oszczędności wskutek wzrostu dzietności był stosunkowo niewielki. Co więcej, zakwestionowano nawet rolę tradycyjnego kapitału w rozwoju ekonomicznym. Za ważniejszą uznano bowiem technologię. Ludzki umysł – twierdzono – potrafi przezwyciężyć ograniczenia.

 

Desant ekologistów i ich krytyka

Głos postanowili zabrać jednak tak zwani ekolodzy. W 1968 roku ukazała się książka Paula Ehrlicha „Population Bomb”. Przewidywał w niej masowy głód w latach 70. i 80. XX wieku. Przewidywania te oczywiście się nie sprawdziły – podobnie jak przewidywania Thomasa Malthusa.

 

Jednocześnie jednak część ekonomistów coraz śmielej głosiła tezę, jakoby wzrost liczby ludności nie tylko nie szkodził, lecz wręcz wspierał postęp ekonomiczny.

 

Ester Boserup i Julian Simon zwracali uwagę, że wzrost liczby ludności wiąże się z wieloma pozytywnymi efektami, takimi jak:

 

* zwiększenie popytu inwestycyjnego

 

* przełamywanie barier blokujących powstanie gospodarki rynkowej

 

* pogłębianie postępu technologicznego

 

* motywacja do cięższej pracy (wynikająca z większej liczby osób na utrzymaniu)

 

Co zaś z cenami surowców? Wzrost liczby ludności istotnie prowadzi do wzrostu cen – rośnie bowiem popyt. To jednak po pierwsze zachęca producentów do znajdywania nowych złóż, po drugie zaś skłania ludzi do ograniczenia ich konsumpcji i znajdywania substytutów. Do tego dochodzi rozwój technologii. Podobnie jak w przypadku rolnictwa prowadzi on do spadku cen.

 

Julian Simon wykazał, że ceny większości zasobów spadają raczej, niż rosną. W 1980 roku założył się on z ekologistą i zwolennikiem depopulacji Paulem Ehrlichem w kwestii cen pięciu minerałów: miedzi, chromu, niklu, cyny i wolframu za 10 lat. W 1990 roku zgarnął pieniądze – miał rację. Ceny wszystkich 5 surowców spadły.

 

Co jednak z wartością rynkową ropy? Otóż jej wzrost to nie wynik wzrostu ludności, lecz przede wszystkim regulacyjnych działań organizacji OPEC, zrzeszającej jej eksporterów – zauważa ekonomista i demograf z Uniwersytetu Kalifornijskiego Ronald Demos Lee. Prawdą jest, że w latach 50. cena ropy wynosiła około 25 dolarów za baryłkę, a obecnie sięga ponad 70.

 

Z drugiej jednak strony znane są też przypadki spadków jej cen. Na przykład w latach 90. spadła ona nie tylko poniżej poziomu ze szczytu w 1980 roku (kryzys naftowy), lecz zbliżyła się do poziomu z lat 50. Ponadto od początku lat 50. do początku lat 70. zanotowano raczej spadek.

 

Liczą się idee

Ester Boserup i Julian Simon to niejedyni badacze zwracający uwagę na korzystną rolę wzrostu ludności. Na przykład amerykański myśliciel i doradca polityczny Michael Novak podkreślał, że człowiek jest w stanie więcej produkować, niż konsumować.   

 

Ponadto warto zauważyć, że im więcej ludzi, tym więcej umysłów mogących wymyślić nowe idee. „Co dwie głowy to nie jedna” – głosi popularne powiedzenie. 7,6 miliardów myślących współcześnie głów to nie to samo, co 5 milionów funkcjonujących w starożytności. To znacznie wyższa szansa na nowe rozwiązania obecnych i przyszłych problemów.

 

Depopulacja z kolei oznacza mniej pomysłów, mniej wynalazczości i mniej rozumu na świecie.

 

 

Marcin Jendrzejczak

 
 
 
 
 
 
 
drukuj
 
 
 
KOMENTARZE
 
Nick *:
 
Twoja opinia *:
 
wyślij opinie

Regulamin forum portalu PCh24.pl:

1) Na forum nie wolno umieszczać komentarzy które:

- promują zachowania dewiacyjne, sprzeczne z prawem naturalnym;

- obrażają wiarę katolicką i Kościół katolicki;

- zawierają wulgaryzmy (art. 3 Ustawy o języku polskim z dnia 7 października 1999r.);

- zawierają informacje obarczające niesprawdzonymi zarzutami inne osoby (art. 23 Kodeksu cywilnego);

- przyczyniają się do łamania praw autorskich (Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r.);

- zawierają linki i adresy do stron WWW, dane osobowe, teleadresowe lub adresy mailowe

- są reklamami lub spamem (nie mają nic wspólnego z komentowanym artykułem)

- są bezpośrednimi, brutalnymi atakami na interlokutorów lub nawołują do agresji wobec nich

- są niestosowne w kontekście informacji o śmierci osoby publicznej bądź prywatnej

- zawierają uwagi skierowane do redakcji PCh24.pl. (za te ostatnie jesteśmy bardzo wdzięczni, prosimy jednak o kontakt mailowy, tylko wówczas mamy bowiem pewność, że trafią one do osób odpowiedzialnych za treść serwisu).

2) Wszystkie komentarze naruszające pkt. 1 niniejszego Regulaminu będą usuwane przez moderatora

 
Erty
Bądźcie płodni i rozmnazajcie się, byście zaludnili ziemię. Tak czyńmy.
Tony
Dawniej człowiek posługując się maczugą, włócznią, czy szablą nie był tak skuteczny w działaniu jak człowiek mający dostęp do użycia broni masowego rażenia tj. nuklearnej, biologicznej i chemicznej. Ciąg dalszy nastąpi. W perspektywie czasu ludzie będą mogli żyć ?krótko i szczęśliwie? dzięki wynalazkom takim, jak obecnie żyją dzięki pomysłowemu człowiekowi brojlery. Ludzkość skazana jest na postęp. Postęp służy ludziom, którzy się nim posługują, a innymi posługuje sie postęp i jemu oni służą. AS
trooper
@aaa Tylko wiesz jak za dużo jest wilków na danym terenie to nadmiar wymiera lub szuka miejsca gdzie indziej. Z ludźmi jest dokładnie to samo.
TZ.
Znajomość historii i ekonomii pokazują, że im więcej ludzi i lepsza organizacja (państw, społeczeństw, procesów produkcyjnych i dystrybucyjnych), tym społeczeństwa są bogatsze i silniejsze. I tyle. A fantazje o tym, że kiedyś ludzie skolonizują inne planety, to żyła złota dla pisarzy science fiction. I nic poza tym.
aaa
@Obcy Ludzi "potrzeba" lub "nie" w ustrojach niewolniczych, gdzie człowiek jest pożądanym (lub nie) "dobrem". W ustrojach wolnościowych nie zadaje się pytań, czy ludzie są potrzebni czy też nie. Ludzie tam po prostu są i biorą za siebie odpowiedzialność, nie licząc na redystrybucję wyczerpujących się (lub nie) dóbr. Co więcej, aktywnie szukają sposobów, by zwiększyć produkcję prakujących dóbr (szukając nowych złóż, wynalazków itp.), a nie głowią się, jak tu ograniczać produkcję dóbr (jak to robią ekolodzy i inni komuniści). Dalej, widząc zysk z dobrowolnej współpracy i możliwości zawierania dobrowolnych umów, wykorzystują współpracę np. w celu poprawy warunków życia, nie zaś narzucają odgórnie (jak teraz) poprzez przemoc państwową kolejnych regulacji. Regulacje te hamują zawieranie dobrowolnych umów wspólnotowych i zmniejszają ilość dostępnych opcji współpracy poprzez monopolizację solidarności ludzkiej (tylko państwowa solidarność, a prywatna zakazana).
POKAŻ WIĘCEJ KOMENTARZY